Xe buýt điện đô thị tăng hiện diện, Ottawa đặt thêm 120 chiếc

Xe buýt điện đô thị tăng quy mô ở Ottawa

OC Transpo, cơ quan vận tải công cộng của Ottawa tại Canada, vừa đặt thêm 120 xe buýt điện Nova LFSe+ từ Nova Bus. Theo thông tin Nova Bus công bố ngày 23/9, đơn hàng mới đưa tổng số xe buýt điện mà Ottawa đã đặt từ hãng này lên 175 chiếc.

Các xe mới sẽ được bàn giao theo từng đợt và hoàn tất vào quý III/2027. Toàn bộ phương tiện được sản xuất và lắp ráp tại Canada. Nova Bus cũng cho biết họ hỗ trợ OC Transpo về đào tạo nhân sự, tối ưu hạ tầng sạc và kỹ thuật trong suốt vòng đời xe.

Điểm đáng chú ý không chỉ nằm ở con số 120 xe. Khi một thành phố đặt hàng ở quy mô hàng trăm chiếc, bài toán đã chuyển từ thử nghiệm công nghệ sang tổ chức cả hệ thống. Xe phải có nơi sạc. Depot phải đủ công suất điện. Lịch chạy phải tính đến thời gian nạp năng lượng. Kỹ thuật viên cũng cần được đào tạo để xử lý một loại phương tiện khác xe diesel.

Nova Bus cho biết mẫu LFSe+ được thiết kế cho điều kiện đô thị và mùa đông khắc nghiệt. Đây là yếu tố quan trọng với Ottawa, nơi thời tiết lạnh có thể ảnh hưởng đến mức tiêu thụ năng lượng và khả năng vận hành của xe điện.

Metro Manila đưa xe điện vào chuyến đi miễn phí

Nếu Ottawa cho thấy cách một đô thị mở rộng đội xe bằng đơn hàng lớn, Metro Manila lại cho thấy một cách tiếp cận gần người đi xe hơn. Cơ quan Phát triển vùng đô thị Manila, gọi tắt là MMDA, đã khôi phục dịch vụ Love Bus bằng xe buýt điện không phát thải.

Theo Cơ quan Thông tin Philippines, đội xe ban đầu gồm 6 chiếc. Mỗi xe có sức chứa 36 hành khách. Từ ngày 10/9, các xe hoạt động miễn phí từ 6 giờ đến 21 giờ trên các tuyến được công bố ở Metro Manila.

Sáu xe là con số nhỏ nếu so với đơn hàng 120 chiếc của Ottawa. Nhưng tác động của chương trình nằm ở chỗ người dân có thể trực tiếp dùng xe điện trong hành trình hằng ngày mà không phải trả tiền vé. Với một công nghệ mới, trải nghiệm thực tế đôi khi có giá trị hơn một chiến dịch truyền thông dài.

Love Bus cũng cho thấy chuyển đổi xanh không nhất thiết phải bắt đầu bằng quy mô rất lớn. Một đô thị có thể mở tuyến cụ thể, theo dõi lượng khách, độ ổn định và phản hồi của người sử dụng rồi mới mở rộng. Cách làm này phù hợp với những nơi cần kiểm chứng khả năng vận hành trước khi đầu tư đội xe lớn.

Mua xe chỉ là bước đầu

Hai ví dụ ở Canada và Philippines có quy mô khác nhau nhưng gặp cùng một bài toán. Xe buýt điện muốn hoạt động bền vững phải đi cùng hạ tầng và cách tổ chức vận hành.

Với Ottawa, điều đó thể hiện ở việc Nova Bus nói rõ phần hỗ trợ đào tạo, hạ tầng sạc và kỹ thuật. Với Metro Manila, thử thách sẽ là duy trì chất lượng dịch vụ khi số xe và số tuyến tăng lên. Nếu xe mới nhưng thời gian chờ dài hoặc lịch chạy thiếu ổn định, lợi thế điện hóa khó tạo thay đổi trong thói quen đi lại.

Từ góc nhìn của người dùng, xe buýt điện có một lợi thế dễ cảm nhận. Động cơ điện thường êm hơn, giảm tiếng ồn khi tăng tốc và không tạo khí thải tại ống xả trên đường phố. Nhưng những ưu điểm đó chỉ thực sự có ý nghĩa khi chiếc xe đến đúng giờ, điểm dừng thuận tiện và mạng lưới đủ dày.

Điện hóa giao thông công cộng vì vậy không phải cuộc đua mua thật nhiều xe. Đây là quá trình thay đổi đồng thời phương tiện, năng lượng, depot, kỹ thuật và chất lượng dịch vụ.

Việt Nam cũng đang đi theo hướng mở rộng hệ thống

Xu hướng này đã xuất hiện rõ tại Việt Nam. Cổng thông tin Hà Nội cho biết từ ngày 1/4/2026, thành phố vận hành 10 tuyến xe buýt điện với 288 phương tiện. Theo kế hoạch công bố vào đầu tháng 4, Hà Nội dự kiến đến cuối tháng có 683 xe buýt điện và 139 xe dùng khí CNG, đưa tổng số xe buýt dùng điện và năng lượng xanh lên 822 chiếc.

Tháng 6/2026, Hà Nội tiếp tục ban hành quy định hỗ trợ 70% tiền lãi vay cho các dự án đủ điều kiện đầu tư xe buýt điện, xe năng lượng xanh và hạ tầng liên quan. Điều này cho thấy chuyển đổi đội xe không thể tách khỏi bài toán vốn và trạm sạc.

TP.HCM cũng đặt mục tiêu đến năm 2027 toàn bộ xe buýt nội tỉnh sử dụng điện hoặc năng lượng xanh, theo thông tin được HĐND thành phố đăng tải vào tháng 7/2026. Những kế hoạch này đặt Việt Nam vào cùng một dòng chuyển đổi đang diễn ra ở nhiều đô thị trên thế giới.

Điểm đáng theo dõi trong vài năm tới không chỉ là số xe buýt điện được mua thêm. Thước đo quan trọng hơn sẽ là số tuyến vận hành ổn định, khả năng sạc trong giờ thấp điểm, chi phí khai thác và mức độ người dân chọn xe buýt cho hành trình thường ngày.

Xe buýt điện đô thị đang tăng hiện diện từ Ottawa đến Metro Manila và các thành phố Việt Nam. Khi phương tiện mới đi cùng hạ tầng và dịch vụ tốt hơn, chuyển đổi xanh mới có cơ hội trở thành một phần bình thường của đời sống đô thị.