ABS trên xe máy có thật sự giúp giảm tai nạn? Chuyên gia nói gì?

ABS có thể hỗ trợ người lái duy trì khả năng kiểm soát phương tiện khi phanh khẩn cấp, nhưng không thể thay thế việc lái xe an toàn hay các giải pháp khác nhằm giảm thương vong do tai nạn giao thông.

Theo ông Lê Văn Đạt, Trưởng nhóm nghiên cứu thuộc Học viện Chiến lược, Bồi dưỡng Cán bộ Xây dựng, Bộ Xây dựng, vai trò của hệ thống chống bó cứng phanh ABS cần được nhìn nhận đầy đủ trong tổng thể các giải pháp bảo đảm an toàn giao thông.

ABS không thể ngăn mọi tai nạn

Theo chuyên gia, ABS không phải công nghệ có thể ngăn chặn tất cả các vụ tai nạn. Hiệu quả của hệ thống phụ thuộc vào nhiều yếu tố như hành vi người lái, tốc độ, điều kiện mặt đường, bối cảnh giao thông và kỹ năng điều khiển phương tiện.

Điều này có nghĩa là ABS chỉ là công nghệ hỗ trợ người lái, không thể thay thế việc lái xe an toàn cũng như các biện pháp khác nhằm bảo đảm an toàn giao thông.

Chuyên gia cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của cách tiếp cận Safe System trong an toàn giao thông. Đây là cách tiếp cận đang được Liên Hợp Quốc, WHO và Việt Nam từng bước áp dụng.

Theo cách tiếp cận này, tai nạn giao thông không xuất phát từ một nguyên nhân duy nhất mà là kết quả của sự tương tác giữa nhiều yếu tố. Những yếu tố này gồm lỗi của con người, hạn chế của phương tiện, điều kiện hạ tầng, quản lý tốc độ và hệ thống cứu hộ sau tai nạn. Vì vậy, việc giảm thương vong do tai nạn giao thông cần phải nhiều giải pháp phối hợp với nhau.

Trong mô hình Safe System, ABS thuộc nhóm Phương tiện an toàn. Công nghệ này giúp người lái duy trì khả năng kiểm soát khi phanh khẩn cấp, từ đó giảm nguy cơ mất lái và trong một số trường hợp có thể giảm tai nạn cũng như mức độ nghiêm trọng của va chạm.

Chuyên gia so sánh vai trò của ABS với mũ bảo hiểm và dây an toàn. Các công cụ này không nhằm ngăn tai nạn xảy ra, nhưng có vai trò giúp giảm hậu quả khi tai nạn xảy ra. ABS cũng cần được nhìn nhận theo hướng này.

Chính sách cần dựa trên bằng chứng nghiên cứu

Chiến lược quốc gia về bảo đảm trật tự, an toàn giao thông giai đoạn 2021 đến 2030, tầm nhìn đến năm 2045 nhấn mạnh định hướng nâng cao an toàn phương tiện thông qua việc ứng dụng các công nghệ tiên tiến và đổi mới.

Theo Kế hoạch số 260/KH UBATGTQG ngày 28/7/2022 của Ủy ban An toàn giao thông Quốc gia về thực hiện Chiến lược quốc gia về bảo đảm trật tự, an toàn giao thông giai đoạn 2021 đến 2030, tầm nhìn đến năm 2045, nhiệm vụ về phương tiện đã giao Bộ Giao thông, nay là Bộ Xây dựng, xây dựng và ban hành quy định về hệ thống chống bó cứng phanh ABS và hệ thống kết hợp phanh trước, phanh sau CBS đối với xe mô tô, xe gắn máy trong giai đoạn 2026 đến 2030.

Theo chuyên gia, định hướng này cho thấy việc nâng cao an toàn phương tiện là một phần trong cách tiếp cận Safe System, thay vì phụ thuộc vào một giải pháp riêng lẻ.

Từ góc độ nghiên cứu, mục tiêu của nghiên cứu không phải khẳng định ABS có thể giải quyết toàn bộ vấn đề an toàn giao thông. Điều cần đánh giá là mức độ đóng góp của ABS trong điều kiện giao thông thực tế tại Việt Nam, qua đó cung cấp cơ sở cho việc xây dựng chính sách.

Nếu kết quả cho thấy ABS mang lại hiệu quả rõ ràng, đây sẽ là cơ sở quan trọng cho quá trình hoạch định chính sách. Nếu hiệu quả còn hạn chế hoặc chỉ thể hiện trong một số điều kiện nhất định, kết quả đó cũng là bằng chứng có giá trị để xây dựng chính sách thực tế và phù hợp hơn.

Theo chuyên gia, điều quan trọng là an toàn giao thông cần được tiếp cận dựa trên bằng chứng khoa học và sự phối hợp liên ngành. Mục tiêu cuối cùng là tìm ra những giải pháp phù hợp nhằm giảm thiểu thương vong do tai nạn giao thông tại Việt Nam.