Cuối năm cận kề, cảnh giác với bẫy lừa đảo trực tuyến tinh vi

(KNS)- Dịp cuối năm, nhu cầu mua sắm, giao dịch trực tuyến tăng cao, cũng là lúc tội phạm mạng gia tăng hoạt động với những chiêu trò lừa đảo ngày càng tinh vi.

Sự phát triển của công nghệ, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo (AI), đã vô tình tiếp tay cho tội phạm mạng. Chúng sử dụng AI để tạo ra các kịch bản lừa đảo tinh vi, đánh lừa ngay cả những người dùng am hiểu công nghệ.

Không chỉ dừng lại ở việc đánh cắp dữ liệu, tài khoản, tội phạm mạng còn nhắm vào tâm lý, gây áp lực tinh thần, khiến nạn nhân hoảng loạn, mất khả năng phán đoán và cuối cùng là rơi vào bẫy của chúng.

Những chiêu trò lừa đảo tinh vi dịp cuối năm

1. Gieo rắc nỗi sợ hãi: Lợi dụng tâm lý sợ hãi, kẻ gian thường mạo danh cơ quan chức năng như công an, viện kiểm sát, cán bộ thuế… để đe dọa, uy hiếp nạn nhân. Chúng có thể giả mạo giấy tờ, sử dụng thuật ngữ chuyên ngành, thậm chí là dọa bắt giam, khởi tố để tăng thêm tính thuyết phục. Đối tượng mà chúng nhắm đến thường là những người nhẹ dạ cả tin, thiếu hiểu biết về pháp luật.
2. Bêu xấu trên mạng xã hội: Nỗi sợ bị bêu xấu trên mạng xã hội cũng bị tội phạm mạng lợi dụng triệt để. Chúng có thể sử dụng công nghệ deepfake để tạo ra những video, hình ảnh nhạy cảm giả mạo, sau đó đe dọa phát tán lên mạng xã hội nếu nạn nhân không chịu trả tiền.
3. Tấn công dồn dập bằng tin nhắn, cuộc gọi: Không chỉ dừng lại ở những lời đe dọa, tội phạm mạng còn sử dụng chiến thuật “tra tấn” tinh thần nạn nhân bằng cách liên tục gọi điện, nhắn tin với nội dung đe dọa, xúc phạm. Hành vi này khiến nạn nhân mệt mỏi, suy sụp, mất khả năng phán đoán và cuối cùng là đầu hàng trước áp lực.
4. Mã hóa dữ liệu tống tiền: Phần mềm tống tiền (ransomware) là công cụ đắc lực của tội phạm mạng. Chúng xâm nhập vào thiết bị của nạn nhân, mã hóa toàn bộ dữ liệu quan trọng, biến chúng thành những dòng mã vô nghĩa. Sau đó, chúng sẽ yêu cầu nạn nhân trả tiền chuộc bằng tiền điện tử để giải mã dữ liệu.
5. Lừa đảo cá nhân hóa: Đây là hình thức lừa đảo tinh vi, khó phát hiện. Trước khi ra tay, tội phạm mạng sẽ dành thời gian thu thập thông tin cá nhân của nạn nhân thông qua mạng xã hội như Facebook, Zalo… Sau đó, chúng sẽ sử dụng những thông tin này để tạo ra các kịch bản lừa đảo “cá nhân hóa”, đánh trúng tâm lý của từng nạn nhân.

Làm thế nào để tự bảo vệ mình khỏi các chiêu trò lừa đảo?

Luôn cảnh giác, xác minh thông tin: Trước khi thực hiện bất kỳ giao dịch trực tuyến nào, hãy tìm hiểu kỹ thông tin về đối tác, xác minh thông tin qua các kênh chính thống. Đặc biệt, không nên tin vào những lời dụ dỗ “ngọt ngào” hoặc những lời đe dọa “mạnh bạo”.

Bảo vệ thông tin cá nhân: Hạn chế chia sẻ thông tin cá nhân trên mạng xã hội. Điều chỉnh cài đặt quyền riêng tư để kiểm soát những thông tin được chia sẻ công khai.

Cẩn thận với liên kết lạ: Không nhấp vào liên kết, mở tệp đính kèm trong email, tin nhắn từ người lạ.

Sao lưu dữ liệu thường xuyên: Sao lưu dữ liệu quan trọng vào ổ cứng ngoài, USB hoặc dịch vụ lưu trữ đám mây uy tín.

Cài đặt phần mềm bảo mật: Sử dụng phần mềm diệt virus, tường lửa để bảo vệ thiết bị khỏi các mối đe dọa từ Internet.

Nâng cao hiểu biết về an ninh mạng: Chủ động tìm hiểu về các chiêu trò lừa đảo phổ biến trên mạng, cách thức hoạt động của tội phạm mạng và các biện pháp phòng tránh.

Dịp cuối năm là thời điểm nhạy cảm, tội phạm mạng thường xuyên gia tăng hoạt động. Hãy nâng cao cảnh giác, chủ động trang bị kiến thức, kỹ năng cần thiết để bảo vệ bản thân và gia đình khỏi những cạm bẫy lừa đảo trực tuyến.