Anthropic thỏa thuận 1,5 tỷ USD bồi thường vi phạm bản quyền sách huấn luyện AI

Tòa án Quận San Francisco phê chuẩn thỏa thuận bồi thường 1,5 tỷ USD cho nhóm tác giả kiện Anthropic sử dụng trái phép thư viện sách bị vi phạm bản quyền LibGen và PiLiMi để huấn luyện mô hình AI. Phán quyết yêu cầu xóa toàn bộ dữ liệu vi phạm và bồi thường 3.000 USD/quyển sách.

Thỏa thuận bồi thường kỷ lục trong lịch sử xét xử tập thể tại Mỹ

Ngày 20 tháng 7 năm 2026, Thẩm phán Araceli Martínez-Olguín ký quyết định phê chuẩn thỏa thuận bồi thường 1,5 tỷ USD. Đây là khoản bồi thường bản quyền lớn nhất trong lịch sử xét xử tập thể tại Hoa Kỳ. Vụ kiện do tác giả Andrea Bartz, Kirk Wallace Johnson và các thành viên khác đại diện khởi kiện, cáo buộc Anthropic sử dụng các thư viện sách bị vi phạm bản quyền là LibGen và PiLiMi để xây dựng kho dữ liệu huấn luyện mô hình AI.

Tòa án nhấn mạnh rằng thỏa thuận chỉ giải phóng trách nhiệm pháp lý đối với hành vi thu thập dữ liệu trong quá khứ, không miễn trừ các vụ kiện trong tương lai về đầu ra của AI hoặc các yêu cầu bồi thường mới. Thẩm phán Martínez-Olguín khẳng định rõ ràng rằng thỏa thuận không giải phóng các khiếu nại dựa trên đầu ra của mô hình AI hoặc các yêu cầu trong tương lai.

Chi tiết khoản bồi thường và yêu cầu của tòa

Các tác giả và nhà xuất bản có sách nằm trong danh sách tác phẩm đủ điều kiện có thể nhận khoản bồi thường khoảng 3.000 USD cho mỗi cuốn sách. Mức bồi thường này gấp 4 lần mức tối thiểu thông thường trong các vụ vi phạm bản quyền. Theo thống kê, hơn 91% tổng số tác phẩm đủ điều kiện, tương đương 440.000 cuốn sách đã được các tác giả đăng ký nhận bồi thường.

Ngoài khoản tiền bồi thường, tòa án yêu cầu Anthropic phải xóa bỏ tất cả các tệp sách vi phạm khỏi kho dữ liệu huấn luyện. Tuy nhiên, thỏa thuận không yêu cầu xóa bỏ toàn bộ mô hình AI hoặc cung cấp các biện pháp phi tài chính như ghi công nguồn gốc sách.

Tòa án đã bác bỏ 54 phản đối từ thành viên nhóm kiện và bên thứ ba, bao gồm các yêu cầu mở rộng danh sách tác phẩm đủ điều kiện, bổ sung biện pháp phi tài chính hoặc xóa bỏ toàn bộ mô hình AI. Thẩm phán cho rằng những yêu cầu này vượt quá phạm vi của vụ kiện hiện tại.

Phán quyết về fair use và giới hạn trách nhiệm

Trước đó, tòa án đã đưa ra phán quyết rằng việc sử dụng dữ liệu huấn luyện AI, dù là bản quyền được coi là fair use (sử dụng hợp lý) theo luật pháp Hoa Kỳ. Điều này có nghĩa là hành vi sử dụng dữ liệu bản quyền để huấn luyện AI không vi phạm luật bản quyền, nhưng hành vi thu thập dữ liệu trái phép (như tải xuống từ LibGen hay PiLiMi) vẫn bị xử lý.

Phán quyết khẳng định rằng thỏa thuận chỉ giải phóng trách nhiệm pháp lý đối với cách thức thu thập dữ liệu trong quá khứ. Các vụ kiện trong tương lai về đầu ra của AI hoặc các yêu cầu bồi thường mới vẫn có thể được tiến hành nếu có căn cứ pháp lý. Tòa án sẽ giám sát quá trình phân phối khoản tiền bồi thường cho các tác giả.

Hậu quả pháp lý và tác động ngành

Vụ kiện này đặt ra tiền lệ quan trọng cho ngành công nghiệp AI về việc sử dụng dữ liệu bản quyền trong huấn luyện mô hình. Mặc dù phán quyết công nhận fair use đối với việc sử dụng dữ liệu bản quyền, nhưng hành vi thu thập dữ liệu trái phép vẫn bị xử lý nghiêm khắc. Các công ty AI buộc phải đảm bảo nguồn dữ liệu huấn luyện hợp pháp và minh bạch.

Vụ kiện cũng cho thấy sự giám sát chặt chẽ hơn từ phía tòa án và cộng đồng tác giả đối với hoạt động của các công ty AI. Các thỏa thuận bồi thường lớn như vậy có thể thúc đẩy các công ty đầu tư nhiều hơn vào việc xây dựng kho dữ liệu huấn luyện hợp pháp, thay vì dựa vào các nguồn dữ liệu không rõ nguồn gốc.

Tuy nhiên, phán quyết không giải quyết được vấn đề đạo đức và pháp lý xung quanh đầu ra của AI khi sử dụng dữ liệu bản quyền. Các vụ kiện trong tương lai có thể tập trung vào trách nhiệm của các công ty AI đối với nội dung do mô hình AI tạo ra, đặc biệt khi nội dung đó sao chép hoặc vi phạm bản quyền.

Phản ứng từ cộng đồng và giới chuyên môn

Các tác giả và nhà xuất bản tham gia vụ kiện đều bày tỏ sự hài lòng với thỏa thuận, coi đây là bước tiến quan trọng trong việc bảo vệ quyền lợi của họ trước sự phát triển của công nghệ AI. Nhiều tác giả cho biết khoản bồi thường này không chỉ bù đắp thiệt hại mà còn khẳng định giá trị của tác phẩm của họ trong kỷ nguyên số.

Trong khi đó, giới chuyên môn về pháp luật bản quyền cho rằng phán quyết này tạo ra sự cân bằng giữa thúc đẩy đổi mới công nghệ và bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ. Họ nhấn mạnh rằng các công ty AI cần chủ động xây dựng các giải pháp tuân thủ pháp luật, thay vì chờ đợi các vụ kiện pháp lý.

Một số chuyên gia pháp lý cũng lưu ý rằng phán quyết không giải quyết triệt để vấn đề đạo đức khi AI tạo ra nội dung giống hoặc tương tự với tác phẩm có bản quyền. Điều này có thể dẫn đến các vụ kiện mới trong tương lai, đặc biệt khi các mô hình AI trở nên phổ biến hơn trong sản xuất nội dung.

Tương lai của ngành AI và bản quyền

Vụ kiện giữa Anthropic và nhóm tác giả là một trong những vụ kiện bản quyền lớn nhất liên quan đến AI tại Hoa Kỳ. Phán quyết này có thể ảnh hưởng đến cách các công ty AI thu thập và sử dụng dữ liệu trong tương lai, đặc biệt là dữ liệu văn bản và hình ảnh có bản quyền.

Các công ty AI có thể buộc phải đầu tư nhiều hơn vào việc xây dựng các kho dữ liệu huấn luyện hợp pháp, chẳng hạn như hợp tác với nhà xuất bản hoặc sử dụng dữ liệu mở. Điều này có thể làm tăng chi phí phát triển mô hình AI, nhưng cũng đảm bảo tính bền vững và hợp pháp của ngành.

Bên cạnh đó, các nhà lập pháp và cơ quan quản lý có thể xem xét sửa đổi luật bản quyền để phù hợp hơn với bối cảnh công nghệ hiện nay. Việc cung cấp các hướng dẫn rõ ràng về fair use trong bối cảnh AI sẽ giúp các công ty hoạt động minh bạch và giảm thiểu rủi ro pháp lý.

Dù vậy, các chuyên gia cảnh báo rằng vấn đề đạo đức và pháp lý xung quanh AI và bản quyền vẫn còn nhiều thách thức. Các vụ kiện trong tương lai có thể tập trung vào trách nhiệm của các công ty AI đối với nội dung do mô hình tạo ra, cũng như quyền lợi của người sáng tạo nội dung trong kỷ nguyên số.

Nguồn tham khảo: Link bài viết