Chạy 150 km mỗi ngày, tài xế xe ôm Kenya giảm hơn một nửa chi phí năng lượng nhờ xe máy điện

Với tài xế xe ôm, chiếc xe không chỉ là phương tiện mà là cả một cơ nghiệp di động. Mỗi đồng chi phí năng lượng tiết kiệm được trên từng km đều đi thẳng vào thu nhập cuối ngày.

150 km mỗi ngày và khoản tiền điện chưa bằng nửa tiền xăng

Anh Steve Muigai làm nghề chở khách và chở hàng bằng xe máy, nghề mà người Kenya gọi là boda boda, trên những con phố đông đúc của thủ đô Nairobi. Có ngày anh chạy tới 150 km.

Kể từ khi chuyển từ xe máy xăng sang xe máy điện, công việc của anh Muigai nhẹ túi hơn hẳn. Theo UNEP, tiền điện để chạy chiếc xe điện tốn chưa bằng một nửa khoản tiền xăng anh từng chi cho cùng quãng đường.

Khác biệt này đến từ chi phí mỗi km. Theo hãng tin AFP, tại các trạm đổi pin ở Nairobi, một pin đầy chạy được khoảng 80 km có giá 265 shilling Kenya, tương đương khoảng 53.000 đồng, chỉ bằng khoảng một nửa tiền xăng cho quãng đường tương đương.

Quy ra từng km, tiền điện đổi pin vào khoảng 660 đồng, trong khi tiền xăng vào khoảng 1.320 đồng. Chênh lệch này nhân với 150 km mỗi ngày tạo ra khoản tiết kiệm rất đáng kể cho người chạy xe kiếm sống.

Đổi pin trong hai phút và những khoản cắt giảm khác

Mô hình đổi pin là chìa khóa khiến bài toán nghiêng hẳn về xe điện. Tài xế không mua pin kèm xe, chỉ thuê và đổi pin hết lấy pin đầy tại các tủ đổi pin ven đường, thao tác mất khoảng hai phút theo ghi nhận của AFP.

Bà Margaret Wawitima, phụ trách tiếp thị của Powerhive, một đơn vị vận hành mạng lưới đổi pin tại Nairobi, cho biết việc doanh nghiệp gánh chi phí pin giúp giảm khoảng 25% giá thành chiếc xe, đồng thời tài xế không phải lo chi phí bảo trì pin.

Một tài xế khác tại Nairobi, anh Joshua Mwithya, chia sẻ với tờ The Star rằng trước đây anh tốn gần 1.400 shilling, tương đương khoảng 280.000 đồng, tiền xăng mỗi ngày, nay chỉ tốn 450 shilling, khoảng 90.000 đồng, cho đổi pin.

Từ Nairobi nhìn về bài toán của tài xế Việt

Theo Quỹ Không khí Sạch (Clean Air Fund), giao thông đường bộ chiếm 40% lượng bụi mịn trong không khí Nairobi, còn lưới điện Kenya có khoảng 90% từ nguồn tái tạo như địa nhiệt, thủy điện và điện gió.

Cơ quan An toàn Giao thông Quốc gia Kenya cho biết khoảng 15% xe máy mới bán ra tại nước này hiện là xe điện. Ông Rob De Jong, Trưởng bộ phận Di chuyển bền vững của UNEP, kỳ vọng tỷ lệ này có thể chạm ít nhất 90% trong vài năm tới.

Thách thức vẫn còn. Giá mua xe điện cao hơn xe xăng khiến nhiều tài xế khó tiếp cận nếu không có mô hình thuê pin hoặc trả góp, còn tổng công suất điện của Kenya hiện dưới 4.000 MW, cần tăng gấp đôi đến gấp ba để đáp ứng nhu cầu sạc theo UNEP.

Với Việt Nam, bối cảnh có nét tương đồng khi giá xăng E10 RON95-III đã lên mức tối đa 28.254 đồng mỗi lít tại kỳ điều hành ngày 8/10/2026 theo Bộ Công Thương. Một chiếc xe xăng phổ thông tốn khoảng 2,2 lít cho 100 km, tương đương khoảng 620 đồng tiền xăng mỗi km.

Báo Sài Gòn Giải Phóng từng ghi nhận trường hợp một người dùng tại TP.HCM chạy khoảng 40 km mỗi ngày, tốn từ 500.000 đồng đến 550.000 đồng tiền xăng mỗi tháng, và tiết kiệm hơn 6 triệu đồng mỗi năm sau khi chuyển sang xe máy điện.

Bài học lớn nhất từ Nairobi không nằm ở công nghệ, mà ở cách người lao động tính toán: khi chiếc xe là công cụ kiếm sống, chi phí mỗi km rẻ hơn sẽ tự thuyết phục được tài xế, trước mọi khẩu hiệu xanh.

Đọc thêm: Bài phân tích Góc Nhìn Xanh: Chạy 150 km mỗi ngày bằng xe máy điện, tài xế Nairobi tốn tiền điện chưa bằng nửa tiền xăng

Nguồn: Chương trình Môi trường Liên Hợp Quốc (UNEP), unep.org; Hãng tin AFP, citizen.digital; The Star, the-star.co.ke