Mỹ đưa sạc xe điện về chung cư, 384 cổng sạc cho thấy điều gì?

Sạc xe điện chung cư đã đi từ thử nghiệm đến vận hành ra sao?

Báo cáo cuối kỳ của Ủy ban Năng lượng California, cơ quan phụ trách chính sách và chương trình năng lượng của bang California tại Mỹ, cho biết Ecology Action đã hoàn thành dự án Multifamily EV Accelerator. Có 384 cổng sạc được lắp tại 43 cộng đồng nhà ở nhiều căn.

Điểm đáng chú ý nằm ở nơi các cổng sạc được đặt. Trong 43 địa điểm, 40 địa điểm là các khu nhà ở giá phải chăng dành cho hộ thu nhập thấp. Như vậy, dự án không chỉ tăng số thiết bị sạc. Nó thử giải quyết một khoảng trống quen thuộc của xe điện. Người ở nhà riêng có thể chủ động lắp bộ sạc tại gara. Người thuê căn hộ thường phải phụ thuộc vào chủ nhà, hệ thống điện chung và cách bố trí bãi đỗ.

Dự án ban đầu được Ủy ban Năng lượng California phê duyệt khoản tài trợ 2.999.801 USD, tương đương khoảng 76,2 tỷ đồng theo tỷ giá tham khảo 25.400 đồng mỗi USD. Mục tiêu khi phê duyệt năm 2022 là thử một mô hình lắp đặt có chi phí thấp và có thể nhân rộng cho nhà ở nhiều căn tại Bắc California.

Vì sao lắp cổng sạc thôi vẫn chưa đủ?

Hạ tầng chỉ hữu ích khi cư dân biết cách tiếp cận và sử dụng. Báo cáo năm 2026 cho biết nhóm dự án đã tiếp cận 2.701 căn hộ hoặc hộ gia đình. Nội dung trao đổi gồm lợi ích của xe điện, các lựa chọn mẫu xe, chương trình khuyến khích mua xe và cách sử dụng trạm sạc đã lắp.

Cách làm này đáng chú ý vì điểm nghẽn tại chung cư không chỉ là thiếu ổ cắm. Một dự án sạc còn phải giải quyết vị trí đỗ xe, nguồn điện, cách tính tiền và trách nhiệm vận hành. Tài liệu phạm vi công việc của dự án yêu cầu thiết lập tài khoản quản trị cho đơn vị vận hành, hướng dẫn cư dân đăng ký sử dụng và xác định cách tính phí điện phù hợp.

Tài liệu cũng đặt mục tiêu thiết bị phải hoạt động ít nhất 97% thời gian vận hành tiêu chuẩn của địa điểm trong 5 năm sau khi đưa vào sử dụng. Điều này chuyển trọng tâm từ chuyện lắp được bao nhiêu bộ sạc sang câu hỏi quan trọng hơn. Người dân có thể dùng chúng ổn định trong đời sống hằng ngày hay không.

Mô hình này gợi ra điều gì cho việc mở rộng hạ tầng?

Kết quả thực tế khác với kế hoạch ban đầu về số địa điểm và số cổng sạc. Năm 2022, dự án dự kiến 375 cổng tại khoảng 76 địa điểm. Báo cáo cuối kỳ ghi nhận 384 cổng tại 43 cộng đồng. Đây là dữ kiện cho thấy cách triển khai đã thay đổi trong quá trình thực hiện, còn tổng số cổng hoàn thành nhỉnh hơn mục tiêu ban đầu.

Quan trọng hơn, 40 trong 43 địa điểm hoàn thành nằm tại các cộng đồng nhà ở giá phải chăng. Việc tập trung vào nhóm cư dân này giúp thử nghiệm bài toán sạc tại nơi mà người sử dụng ít có khả năng tự quyết định việc cải tạo hạ tầng điện.

Một xu hướng tương tự cũng xuất hiện tại các bang và địa phương khác của Mỹ. Tennessee tháng 9/2026 mở chương trình 650.000 USD cho hạ tầng sạc Level 2 tại nhà ở nhiều căn. Chương trình cho phép hỗ trợ tới 60% chi phí đủ điều kiện. Washington, DC cũng triển khai chương trình khoảng 700.000 USD cho sạc Level 1 và Level 2 tại nhà ở nhiều căn, với mức hỗ trợ cao hơn cho điểm sạc mở cho công chúng.

Khi chỗ đỗ xe trở thành một phần của hạ tầng năng lượng

Với xe xăng, bãi đỗ chủ yếu là nơi để xe. Với xe điện, chỗ đỗ có thể trở thành nơi tiếp năng lượng trong nhiều giờ. Điều đó khiến chung cư và khu dân cư nhiều căn trở thành một mắt xích của hạ tầng giao thông điện hóa.

Báo cáo California không chứng minh rằng một mô hình có thể áp dụng nguyên trạng cho mọi bang. Mỗi nơi có lưới điện, quy định xây dựng, giá điện và mô hình sở hữu nhà khác nhau. Tuy nhiên, 384 cổng sạc đã vận hành tại 43 cộng đồng cho thấy việc đưa sạc về nơi ở của người thuê nhà có thể được tổ chức thành một chương trình có quy trình rõ ràng.

Điểm đáng theo dõi tiếp theo không chỉ là số cổng sạc mới. Đó là khả năng duy trì thiết bị, chia sẻ chi phí hợp lý và biến một chỗ đỗ xe bình thường thành nơi người thuê căn hộ có thể sạc xe thuận tiện qua đêm.