Sau khi VNPT tắt 2G, ai cần đổi SIM hoặc điện thoại?

Với tôi, điều đáng chú ý nhất không nằm ở thao tác tắt một lớp mạng đã tồn tại hơn ba thập kỷ. Phần khó hơn là bảo đảm người dùng đã có thiết bị, SIM và dịch vụ thoại phù hợp trước khi công nghệ cũ biến mất.

VNPT tắt 2G sau 5 năm chuẩn bị hạ tầng

2G được thương mại hóa trên thế giới từ năm 1991 và xuất hiện tại Việt Nam năm 1993. Công nghệ này từng đưa điện thoại di động từ một dịch vụ mới trở thành phương tiện liên lạc phổ biến trong nhiều năm.

Nhưng nhu cầu hiện nay đã khác. Video, mạng xã hội, thanh toán số, dịch vụ công trực tuyến và các ứng dụng thời gian thực đòi hỏi băng thông lớn hơn. Trong khi 4G đã phổ biến và 5G tiếp tục mở rộng, duy trì một lớp mạng cũ làm giảm hiệu quả sử dụng tài nguyên tần số.

Việc dừng 2G cũng giúp các băng tần từng dành cho mạng cũ, trong đó có 900 MHz và 1800 MHz, được quy hoạch cho những hệ thống di động hiện đại hơn. Theo Bộ Khoa học và Công nghệ, mạng 2G dừng trên phạm vi toàn quốc từ ngày 16/9/2026, sau khi hết thời hạn sử dụng đến ngày 15/9/2026.

VNPT cho biết quá trình chuẩn bị của mình bắt đầu từ năm 2021. Nhà mạng từng bước mở rộng và tối ưu 4G tại những nơi vùng phủ còn hạn chế so với 2G, đặc biệt ở vùng sâu, vùng xa, biên giới và hải đảo. Đến nay, vùng phủ 4G/5G của VNPT đạt trên 99% dân số.

Tôi xem vùng phủ thay thế là điều kiện nền tảng. Một công nghệ chỉ nên rời mạng khi lớp công nghệ mới đã đủ rộng để người dùng không phải đánh đổi khả năng liên lạc chỉ vì họ sống xa trung tâm.

Chuyển người dùng trước khi dừng công nghệ cũ

Hạ tầng mới chỉ giải quyết một phần. Phần còn lại nằm ở chiếc điện thoại và cách người dùng thực hiện cuộc gọi hằng ngày.

Với người đã dùng smartphone 4G/5G, thay đổi có thể gần như không được nhận ra. Nhưng với người cao tuổi, hộ nghèo, người khuyết tật hoặc khách hàng vẫn quen dùng điện thoại chỉ hỗ trợ 2G, việc dừng mạng cũ có thể tác động trực tiếp đến liên lạc.

VNPT cho biết đã rà soát các nhóm thuê bao và thiết bị này từ sớm. Khách hàng được thông tin qua tin nhắn, cuộc gọi, mạng xã hội, hệ thống truyền thanh tại xã, phường và tư vấn trực tiếp. Các biện pháp hỗ trợ gồm trợ giá thiết bị, tặng máy cho hộ nghèo, đổi SIM, hỗ trợ data, gói cước ưu đãi và thúc đẩy VoLTE (thoại trên nền 4G).

Chương trình hỗ trợ smartphone cho người cao tuổi, hộ nghèo, người khuyết tật và gia đình khó khăn cho thấy một vấn đề khá rõ. Tắt 2G không chỉ là bài toán kỹ thuật. Nó còn là bài toán tiếp cận thiết bị và kỹ năng sử dụng dịch vụ mới.

M2M/IoT là chặng cuối của lộ trình

Quá trình chuyển đổi được chia thành nhiều chặng. VNPT cho biết đã hoàn thành chuyển các thuê bao điện thoại 2G trước ngày 15/10/2024. Đây là nhóm người dùng trực tiếp cần được hỗ trợ sớm để tránh gián đoạn thoại và nhắn tin.

Sau đó là M2M/IoT (kết nối máy với máy và thiết bị Internet vạn vật). Những kết nối này có thể nằm trong thiết bị đo đếm, giám sát hoặc các hệ thống vận hành không được người dùng nhìn thấy hằng ngày. Lộ trình dành cho nhóm này kéo dài đến trước ngày 15/9/2026.

Điểm tôi thấy hợp lý trong cách tiếp cận này là không chờ đến ngày cuối cùng mới xử lý. Khi SIM, thiết bị và VoLTE đã sẵn sàng trước, việc 2G rời mạng trở thành bước cuối của một quá trình chuyển đổi thay vì một cú ngắt đột ngột.

Theo Bộ Khoa học và Công nghệ, việc dừng 2G giúp giải phóng tài nguyên ở băng tần 900 MHz và 1800 MHz cho 4G, 5G. Bộ cũng cho biết vùng phủ 4G của các doanh nghiệp đã trên 99% dân số và hệ thống VoLTE đã được nâng cấp để phục vụ thuê bao thoại.

Điều đáng quan tâm là kết nối sau ngày 15/9

VNPT tắt 2G là một cột mốc công nghệ, nhưng với người dùng, câu hỏi thực tế hơn vẫn là điện thoại có gọi được, dữ liệu có ổn định và các dịch vụ quen thuộc có tiếp tục hay không.

Tôi cho rằng thước đo của quá trình này nằm ở trải nghiệm sau chuyển đổi. Nếu người cao tuổi vẫn gọi được như trước, hộ khó khăn có thiết bị phù hợp, các kết nối M2M/IoT tiếp tục vận hành và vùng xa không bị hụt vùng phủ, việc tắt 2G mới thực sự hoàn tất ở nghĩa rộng.

Một lớp mạng có thể ngừng phát sóng trong một ngày. Chuyển cả hệ sinh thái người dùng sang công nghệ mới lại cần nhiều năm chuẩn bị. Với VNPT, hành trình từ năm 2021 đến mốc tháng 9/2026 cho thấy phần quan trọng nhất của tắt 2G không phải là lúc tắt mạng, mà là những gì đã được chuyển đi trước đó.