Xe điện Philippines: ưu đãi đến 2040 có thể đổi quy mô thị trường

Xe điện Philippines cần một đường băng chính sách dài hơn

Theo The Philippine Star ngày 7/9/2026, Hiệp hội Xe điện Philippines, EVAP, đề xuất duy trì thuế nhập khẩu 0% đối với xe điện đến năm 2040. Phó chủ tịch EVAP Carla Buencamino cho rằng khung hỗ trợ dài hơn sẽ giúp duy trì đà tăng trưởng và khuyến khích người dùng chuyển sang phương tiện điện.

Điểm cần làm rõ là đây vẫn là đề xuất của ngành, chưa phải quyết định kéo dài ưu đãi đến 2040. Chính sách hiện hành đưa nhiều nhóm xe điện, gồm BEV, hybrid và plug in hybrid, cùng một số linh kiện về mức thuế 0% đến năm 2028. Chính phủ Philippines vì vậy còn khoảng thời gian để đánh giá tác động trước khi quyết định bước tiếp theo.

Bối cảnh khiến đề xuất này đáng quan tâm nằm ở mục tiêu điện hóa khá cao. Chính phủ Philippines đặt mục tiêu EV chiếm 50% phương tiện vào năm 2040 và 60% vào năm 2050. Bộ Năng lượng Philippines từng cho biết đang chuẩn bị đề xuất tiếp tục hỗ trợ tài khóa để duy trì động lực thị trường đến khi đạt mục tiêu năm 2040.

Theo Philippine Information Agency, trong năm 2026 xe điện đã chiếm khoảng 15% tổng lượng xe bán ra, với khoảng 47.300 xe EV mới được ghi nhận từ đầu năm tại thời điểm cơ quan này công bố thông tin cuối tháng 7. Con số này cho thấy thị trường đã vượt khỏi giai đoạn thử nghiệm nhỏ, nhưng vẫn còn khoảng cách lớn so với mục tiêu dài hạn.

Ưu đãi không chỉ để giảm giá xe

Tôi cho rằng giá trị lớn nhất của một khung chính sách dài hạn không nằm ở việc giữ xe nhập khẩu rẻ mãi. Điều quan trọng hơn là doanh nghiệp có thể nhìn thấy một thị trường đủ ổn định để đầu tư trạm sạc, dịch vụ hậu mãi, đội xe vận tải và sau đó là sản xuất.

Philippines đang bổ sung mảnh ghép này bằng Chương trình Electric Vehicle Incentive Strategy, EVIS. Sắc lệnh số 121 ký ngày 29/7/2026 thiết lập hỗ trợ cho sản xuất và lắp ráp EV trong nước. Chương trình có tổng quy mô hỗ trợ lên tới 60 tỷ peso. Doanh nghiệp đủ điều kiện phải có vốn đầu tư tối thiểu 5 tỷ peso. Hỗ trợ theo sản lượng có thể đạt tối đa 12% giá xuất xưởng và không quá 200.000 peso cho mỗi xe đủ điều kiện.

Cách kết hợp này đáng chú ý. Thuế nhập khẩu 0% giúp tạo thị trường ban đầu. EVIS lại hướng tới kéo hoạt động sản xuất về trong nước. Nếu hai công cụ được thiết kế đồng bộ, Philippines có thể tránh tình huống ưu đãi chỉ làm tăng nhập khẩu mà không tạo thêm năng lực công nghiệp.

Chính giới chức thương mại Philippines cũng đang xem xét chính sách theo hướng này. BusinessMirror ngày 14/9 cho biết đề xuất kéo thuế nhập khẩu 0% đến 2040 vẫn đang được nghiên cứu. Quan điểm được nêu là chính sách thuế cần phối hợp với EVIS để sức cầu lớn dần có thể hỗ trợ lắp ráp nội địa và hạ tầng sạc.

Từ VinFast đến các hãng khác, thị trường ổn định quan trọng hơn ưu đãi ngắn

VinFast là một ví dụ cho thấy thị trường Philippines đang thu hút doanh nghiệp khu vực. Hãng xe Việt Nam đã kinh doanh ô tô điện tại đây và áp dụng cả phương án thuê pin. Tháng 1/2026, VinFast cho biết mô hình thuê pin có thể giảm chi phí ban đầu tới khoảng 20% tùy mẫu xe, với phí thuê từ 1.600 peso mỗi tháng.

Tháng 5/2026, Green SM công bố các thỏa thuận với 75 doanh nghiệp và hợp tác xã vận tải tại Philippines, hướng tới triển khai tối đa 18.497 xe điện VinFast cho vận tải hành khách. Đây là quy mô đủ lớn để cho thấy chính sách EV không còn chỉ liên quan đến người mua xe cá nhân. Nó bắt đầu liên quan trực tiếp đến đội xe thương mại, hạ tầng sạc và chi phí vận hành đô thị.

Tuy nhiên, kéo dài ưu đãi đến 2040 không nên đồng nghĩa với đóng băng chính sách trong 14 năm. Một lộ trình tốt hơn là đặt các mốc rà soát rõ ràng. Khi thị phần EV tăng, ưu đãi có thể chuyển dần từ nhập khẩu sang trạm sạc, sản xuất pin, linh kiện, đào tạo kỹ thuật và năng lực tái chế.

Philippines đang cho thấy một bài toán đáng tham khảo. Thị trường xe điện cần đủ thời gian để doanh nghiệp tin vào nhu cầu dài hạn, nhưng ưu đãi cũng cần tạo ra năng lực mới cho nền kinh tế. Nếu cân bằng được hai mục tiêu đó, năm 2040 không chỉ là mốc của số lượng xe điện mà còn có thể là mốc trưởng thành của cả hệ sinh thái.